नारी दिवस बिर्सिएको दिन समतामूलक समाज निर्माण हुन्छ

केकी अधिकारी पेशाले कलाकार हुन् । नायिका भए पनि उनी अधिकारका कुरा खुलेर गर्छिन् । महिलामाथि हुने दुर्व्यवहार तथा हिंसाका विषयमा स्पष्ट बोल्ने उनी समानताका विषयमा बोल्न हिचकिचाउँदिनन् । सामाजिक सञ्जालमा पनि उनी आफ्नो प्रष्ट धारणा राख्दै आएकी छिन् । नारी दिवसको अवसरमा नायिका अधिकारीसँग महिलाका अधिकारका विषयमा केन्द्रित रहेर गरिएको छोटो कुराकानीः
० ० ०

 

 


तपाईं नारीका अधिकारका विषयमा कुरा गर्न रुचाउने नायिका, आज नारी दिवसको दिन के छन् आज कार्यक्रम ?
नारी दिवसका दिन कार्यक्रम राख्नुपर्छ र गर्नुपर्छ भन्ने पक्षमा म कहिले पनि रहिन । एक दिन कार्यक्रम गरेर केही हुँदैन । आज खास केही कार्यक्रम छैन । अरु दिन जस्तो हुन्थ्यो, त्यस्तै नै हो आज पनि मेरो । आज पनि ‘स्ट्रङ रहुँ,  कसैबाट पनि ‘डोमिनेटेड’ नहोउँ भनेर काम गर्नेछु । अरु दिन पाएको अवसर आज पनि पाउन सकुँ । 

एक दिन नारी दिवस मनाउँदैमा केही हुँदैन भनेर भनिरहँदा उच्च पदमा पुगेका प्रशासकदेखि राजनीतिको नेतृत्वमा पुगेका महिला पनि नारी दिवस मनाउनमै केन्द्रित भैरहेका छन्, किन होला ?
दिवस मनाइने भएकाले नै हो । जुन कुुरा ‘डोमिनेटेड’ हुन्छ, त्यो नहोस् भनेर सार्वजनिक रुपमा सन्देश दिन पनि यसो गरिन्छ । मेरो विचारमा जुन दिन हामी नारी दिवस भनेर बिर्सिन्छौं, त्यो दिन नेपालमा पनि नारी र पुरुषबीच समानता भैसकेको हुनेछ, त्यतिबेला हामीले दिवस मनाउनै पर्दैन । त्यो दिनको प्रतीक्षा गर्न त्यहीअनुसारको काम गर्नुपर्छ । दिवसमात्रै मनाएर केही हुँदैन । 

नेपाल त्यस्तो राष्ट्र हो, जहाँ एकैपटक महिला राष्ट्रपति, सभामुख र प्रधानन्यायाधीश भएका थिए । नेपालमा महिलाले अधिकार पाएनन् भन्न मिल्छ ? 
दुई–तीन वटा पोष्टमा महिला पुग्नुभयो भन्दा पनि जन्मदेखि नै पाउने समान अवसर महत्वपूर्ण कुरा हो, यसबाट मूल्यांकन गर्न सकिन्छ । जन्मजात महिला र पुरुषले पाउने अधिकार तथा न्यूनतम आवश्यकताका कुराहरु कसले पायो ? त्यसले अर्थ राख्छ । जन्मनेबित्तिकै बालकसरह सबै पक्षमा बालिकाको पहुँच हुँदैन, घरबाटै विभेदको श्रृंखला सुरु हुन्छ ।

जन्मजात नै नारीले अधिकार पाउनुपर्छ । नारीलाई महिलाभन्दा पनि मानवताको दृष्टिले सुरुमा हेरिनुपर्छ । महिलालाई वस्तु वा सामान अथवा आकर्षणको केन्द्रका रुपमा हेरिनु भएन । हाम्रै चलचित्र क्षेत्रमा पनि सुन्दरताभित्र कला खोज्ने प्रयास गरिन्छ । मलाई लाग्छ, यसको ठिक उल्टो हुनुपर्छ, अर्थात् कलाभित्र सुन्दरता खोजिनुपर्छ । मान्छे कामले सुन्दर हुनुपर्छ । बाहिरी आवरणमा केन्द्रित हुनु हुँदैन । महिलाले पनि आवरणको सुन्दरतालाई ध्यान दिने भएकाले पनि हामी धेरै क्षेत्रमा पछि परेका छौं जस्तो लाग्छ । 

व्यवहारिक परिर्वतनतर्फ तपाईंको संकेत रह्यो । यसका लागि के गर्नुपर्छ ?
सोचमा परिवर्तन आउनुपर्छ । जबसम्म सोचमा परिवर्तन आउँदैन, तबसम्म समानता र समातामूलक समाजको परिकल्पना गर्न सकिँदैन । दुईतीन जना महिला मेजर पोष्टमा पुग्दैमा समानता भयो भन्नेमा म विश्वास गर्दिन ।

 

 

 

अधिकारका हिसाबले नेपालमा नारी पछाडि छैनन्, यो तथ्य संविधान तथा कानुन हेरे पुग्छ । यसको अर्थ महिलाले प्राप्त अवसर ‘क्यास’ गर्न सकेनन् भन्दा न्याय हुन्छ कि अन्याय ?
अधिकार र अवसर दिँदादिँदै पनि महिला प्रतिस्पर्धामा पछि पर्छन् भने मेरो भन्नु केही छैन । त्यसलाई सबैले सामान्य रुपमा लिनुपर्छ । किनकी क्षमताको कदर हुनुपर्छ । यस्तो अवस्थामा समाज र राज्यको गल्ती हुँदैन । तर जन्मजात नै लिङ्गका आधारमा विभेद गर्नु हुँदैन । छोरीलाई पाखा र छोरालाई काखा गर्ने परम्परा छ भने त्यसको अन्त्य हुनुपर्छ ।

मान्छेलाई मान्छेका रुपमा हेरिनुपर्छ । पछिल्लो समय साक्षरता दर बढ्दैछ । बुझाइमा सकारात्मक परिवर्तन आउन थालेको छ । नारी र पुरुष जबसम्म समान हुँदैनन्, तबसम्म समाजको विकास हुँदैन । पछिल्लो समय अवसर आउँदै गएका पनि छन् । यदि सुरुदेखि नै यो अवस्था हुन्थ्यो आज यो कुरा गर्नै पर्दैनथियो । 

नारीमाथि विभेद हुनुको मुख्य कारण के हो ?
सामाजिक मूल्यमान्यता पनि हो । लैंगिक रुपमा महिलाहरु केही कमजोर हुन्छन्, शारीरिक बनावटका आधारमा पनि नारी पुरुषभन्दा केही कमजोर हुन्छन् । यही कारण पनि महिलामाथि विभेद हुने गरेको होला जस्तो लाग्छ । महिलाले महिलाको वा पुरुषले त्यस्ता महिलाको कुरा काट्ने गर्छन्, जो चुलोचौको छोडेर घर बाहिर निस्किन्छन् । यो सामाजिक सोचको उपज हो । यसको अर्थ महिलाले पनि पुरुष सरह काम नगरोस् भनेरै हो । सबै यस्तो संकुचित सोच भएको हुनुहुन्न तर अधिकांशमा यो सोच अझै छ । 

तपाईं क्रियाशील रहेको चलचित्र क्षेत्रमा अन्य क्षेत्रको तुलनामा अझ बढी महिलामाथि हिंसा हुन्छ भनिन्छ, हो ?
समाजको सबै क्षेत्रमा महिला विभेदमा छन् । हाम्रो क्षेत्रबारे धेरैलाई चासो हुने र सञ्चारमाध्यबाट बाहिर आउने भएकाले मात्रै हो । जबसम्म समाज परिवर्तन हुँदैन, यो अवस्था रहिन्छ । प्रत्येक व्यक्तिको सोचमा परिवर्तन नआएसम्म यो हट्दैन । महिला आफैं पनि म सक्षम छु र बलियो छु, त्यसैले आत्मनिर्भर छु भनेर सोच्दैनन्, तबसम्म हामी आफैं पनि अगाडि बढ्न सक्तैनौं । 

पब्लिसिटीका हिसाबले पुरुषभन्दा महिला पात्र सधैं चलचित्रमा अगाडि हुन्छन् तर नायिकाले न्यून पारिश्रमिक पाउँछन् । यो पनि विभेद हो नि हैन र ? 
हो । यो नेपालमा मात्रै नभएर विश्वमै यस्तै छ । विश्वमै यस विषयमा बहस पनि भैरहेको छ । हलिउडमै पनि यस्तो हुन्छ । हलिउडमा पनि यौन हिंसाका घटना बाहिर आउँछन् । यो वर्ष ‘मिटु’ अभियानै चल्यो । जसलाई हामी आदर्श ठान्छौं, त्यहाँ पनि यस्ता घटना बाहिर आइरहेका छन् भने हाम्रोमा यस्ता घटनाहरु बन्द हुन अझै समय लाग्छ होला । 

चलचित्रमा नारी चरित्र अक्सर पुरुष पात्रकै छायाँमा हुन्छन्, तपाईं आफैं पनि चलचित्र निर्माणमा प्रवेश गर्नुभएको छ । महिला केन्द्रित विषय उठान गर्ने सम्भावना कत्तिको छ ?
सबै कुरामा विस्तारै परिवर्तन आउने हो । कतिपय कुरामा हामी सकारात्मक पनि हुनुपर्छ । नारीलाई केन्द्रमा राखेर पनि चलचित्रका कथा लेखिएका छन् । दर्शकले त्यसलाई कसरी लिनुभएको छ, त्यो आफ्नो ठाउँमा छ । तर, त्यो प्रयोग पनि हामीले गरिसकेका छौं । चलचित्र भनेको मनोरञ्जनका लागि बनाइन्छ र योसँगै समाज कस्तो हुनुपर्छ भनेर सन्देश दिन चाहिँ चलचित्रबाट सकिन्छ । तर जीवन नै परिवर्तन गर्न भने सकिँदैन । स्टोरीलाइनमा बसेर काम गर्नुपर्छ । चलचित्रको सीमाभित्र बसेर सक्दो प्रयास मैले गर्दै आएको छु र यो प्रयास सधैं रहनेछ । 

प्रतिकृया दिनुहोस

प्रहरी झुक्याउन अफिमको ट्रान्जिट काठमाडौंलाई बनाउन थालेको खुलासा

लागू औषधका तस्करले प्रहरी झुक्याउन काठमाडौंलाई ट्रान्जिट बनाउन थालेको खुलेको छ।लागूऔषध नियन्त्रण ब्युरोले सोमबार बरामद गरेको अफिम भारत लैजान

सरकारले व्यापारमुखी रणनीति लिनुपर्छ

काठमाडौं फागुन ९ कुन देशमा नेपाली वस्तुको माग छ, त्यो पहिल्याउन जरुरी छ। यी विषयलाई प्राथमिकता दिने गरी नीति नियम र व्यवस्थाको निर्माण सरकारले

सहनजिको पराजयमा सबै भन्दा बढी म रोएको थिएंँ : राजु श्रेष्ठ

उद्योग वाणिज्य संघ, चितवनको चुनाव यही ३० गते हुदैछ । चुनाव नजिकिदै गर्दा मौसम चिसिएपनि चुनावी माओल तातेको छ । संघको अहिले हुन गईरहेको  ५१ औ साधारण सभा